Özetle ne oluyor?
İyi birikim yapmak zor. İnsan doğası harcamaya, tüketime meyilli. Bu yüzden bir kısmını zorunlu veya otomatik şekilde kenara koymak ciddi avantaj sağlar. Bugün konuştuğumuz temel konular: BES'in avantajları ve son fırsatlar, konut ve arsa piyasasının durumu, altın-dolar-kripto cephesindeki riskler ve fırsatlar, yatırım sepetimde neler var ve aile/ilişki düzeyinde para yönetimi.
Bireysel Emeklilik (BES): Alınmalı mı, çekilmeli mi?
BES'in en büyük avantajı devlet katkısıdır. Mevcut oran %30 ve bu oran dönemsel olarak değişebilir. Hükümete tanınan yetki 0 ile %50 arası inecek veya çıkabilecek şeklinde düzenlenmiş; bunu tartışmak yerine elimizdeki 30%'u kullanmak daha akıllıca.
Pratik tavsiye:
- Aralık kontrolü: Yıl sonunda katkı üst limitini (yazıda anılan ~92.000 TL gibi bir referans) doldurup doldurmadığınızı kontrol edin. Eksik kaldıysa tamamlamak mantıklı olabilir; devlet katkısı hesabınıza hemen yansıyor.
- İhtiyaç halinde çekme: Bazıları planı boşaltıyor. Ben çekmeyi tavsiye etmem ama acil nakit gerekiyorsa bunun bir seçenek olduğunu bilin.
- Varlık sınıfı seçimi: BES içinde altın, hisse fonları, tahvil gibi seçenekler var. Bilginiz kısıtlıysa altın iyi bir pasif seçenek; bir miktar hisse fonu da uzun vadede getiriyi artırabilir.
Konut: Düşecek mi, fırsat mı?
Konuta dair “çöküş olacak, herkes ev sahibi olacak” beklentisi gerçekçi değil. Arz-talep, genç nüfus ve şehirleşme dinamikleri nedeniyle toplu bir fiyat çöküşü olmasını beklemiyorum. Eğer düşecek olsaydı bunu çok önceden yapardı; yüksek faiz dönemlerinde bile ciddi çöküş yaşanmadı.
Kışın konut alımı neden mantıklı?
Kış aylarında alıcı sayısı düşer, pazarlık gücü artar. Satıcı acilse daha esnek olur. Bu nedenle konut ve arsa alımlarında dikkatli araştırma yapabiliyorsanız kış; sonbahar ve kış başlangıcı fırsat açısından daha iyi olabilir.
Ancak zamanlama her şey değil. Doğru konumu, doğru evi veya doğru arsayı bulmak bazen yılları kurtarır. Satın almadan önce mutlaka mikro faktörleri (metro, okul, hastane, lojistik, imar planı vs.) değerlendirin.
Altın, dolar, kripto: Nerede duruyoruz?
Altın: Altın uzun vadede güvenli liman, ancak zenginleşme aracı değil. Gram veya TL bazında değer artışı görülebilir; dolar bazında ise 3925-4400 bandında yatay hareketlerden bahsediliyor. Kısa vadede hızlı yükselen bir şeyin düzeltme yapabileceğini unutmayın.
- Altın kısa vadeli hedefleri kestirilemez; uzun vadeli koruma amaçlı tutmak daha mantıklı.
- Eğer konut ihtiyacınız varsa altını nakde çevirip konut almak akılcı olabilir; altın sizi zengin etmez, korur.
Dolar: Rezervler dolu ve faizler yüksek olduğu sürece kurun sert yükselmesi zor. Ancak faiz düştüğünde kur baskısı yeniden gündeme gelir. Döviz tutanların en büyük zararı enflasyonun üzerinde getiri elde edememekten geliyor; dolarda kısa vadeli dalgalanmalara hazırlıklı olun.
Bitcoin/kripto: Teknik analizle hareket etmek şart. Bitcoin için destek seviyeleri önemli: 82 desteği kırıldığı takdirde sert düşüşler gelebilir. Yukarıda kalabildiği sürece kademeli alım stratejisi uygulanabilir, ama stop-loss kuralları koymalısınız.
Arsa ve konut alırken bakılması gerekenler
Bir bölgenin “şu ilde al” demek yerine şu kriterlere bakın:
- Gelişme potansiyeli: OSB, fabrika, lojistik merkezleri, hastane, üniversite projeleri varsa prim potansiyeli yüksektir.
- Ulaşım ve çıkış noktaları: Otoban çıkışı, metro/banliyö gibi bağlantılar fiyatları dramatik etkiler.
- Kira çarpanı (rent multiplier): Aşırı yüksek çarpan (ör. 300+ ay) olan yerlerden uzak durun; yatırım geri dönüşü uzun demektir.
- İmar hikayesi: Daha önce 3 kat olanın 40 kata çıkarıldığı gibi durumlar büyük rant yaratır; devletin düzenlemesiyle bu rantın bir kısmı alana gidebilir.
Şehir tercihleri: İstanbul geçmişte inanılmaz prim yaptı; artık herkes onun peşinde. Bugün daha akıllı seçenekler, sanayi ve istihdam artışı gösteren şehirlerdir: Kayseri, Gaziantep, Sakarya, Tekirdağ, Kırklareli gibi yerler büyüme potansiyeli sunuyor.
Yatırım sepetim: Ben ne tutuyorum?
Kişisel prensibim: portföyümde fiziksel olmayanlara 2 milyon TL’den fazla tutmak istemem. Miktar kişiye göre değişir ama mantık basit: gereğinden fazla nakit veya kağıt varlık yerine arazi, konut, fiziksel altın gibi varlıklar bulundurmayı seviyorum.
- Altın ve gümüş: Koruma amaçlı, portföyde yer alıyor.
- Kripto: Uzun vadeli bir payım var; kısa vade oynayanlara tavsiye etmem.
- Hisse fonları/index fonlar: Benim favorim, özellikle piyasadan ayrışmış şirketler değil de geniş endeksi alan fonlar.
- Tahvil ve bono fonları: Faiz yüksekken getirisi iyi, düşüş döneminde de fiyat kazancı sağlar.
Genel kural: çoğunluğa uyma. Herkes alırken temkinli olun; herkes satarken de dikkatli olun. Endekse yatırım yapmak, tek tek kötü şirket seçiminden kaçınmanın pratik yoludur.
Para, harcama ve ilişkiler: İnsan tarafı
Para ilişkilere girince mesele karmaşıklaşıyor. Harcama-muhafazakarlık konusundaki görüşüm net: ortak hayatta çiftlerin yatırım ve harcama prensiplerinde ortak bir noktaya gelmesi lazım. Aksi halde sürtüşmeler kaçınılmazdır. Ayrıca gösteriş için yüksek fatura ödemek uzun vadede mutluluk getirmez.
Lending (ödünç verme) konusunda pratik önerim: birine yardım edecekseniz bunu bağış niyetiyle yapmak (geri dönmeyecekmiş gibi davranmak) hem sizi korur hem insan ilişkilerini zedelemez. Grup halinde ev almak gibi organize paylaşımlar ise hem mümkün hem de çok işe yarıyor; doğru kişilerle yapıldığında hayat değiştirebilir.
Uygulanabilir 10 maddelik kontrol listesi
- Aralık ayında BES katkınızı kontrol edin; devlet katkısını kaçırmayın.
- Konut/arsa ararken mikro faktörleri (ulaşım, eğitim, sağlık) önceliklendirin.
- Kış aylarında pazarlık payı daha yüksek olduğu için acele etmeyin ama fırsatı değerlendirin.
- Altını uzun vadeli koruma, kısa vadeli zenginleşme aracı olarak görmeyin.
- Bitcoin gibi oynak varlıklarda teknik destek/dirençleri takip edin; stop belirleyin.
- Endeks fonları, bireysel hisse seçimine kıyasla daha az risk taşır; küçük yatırımcılar için ideal.
- Portföyünüzde fiziksel varlıklara makul bir ağırlık verin; nakit ve kağıtlarda konsantrasyon riskini azaltın.
- Hot-tip yerlerden kaçının; bir bölgeyi herkesten önce keşfetmek daha kazandırır.
- Arkadaşlara kredi verirken niyetinizi baştan netleştirin; mümkünse bağış/yardım mantığıyla hareket edin.
- Hayat eşinizle finansal kurallarda uyum sağlayın; ortak hedefler uzun vadede en büyük güvencedir.
Kapanış
Ekonomi basit değildir ama temel mantıklar basittir: arz-talep, risk yönetimi, zamanlama değil doğru yer ve sabır. Devlet katkısı gibi fırsatlar varsa bunlardan yararlanın, konut/arsa alırken mikro-veri ve imar hikayesini inceleyin, portföyünüzü fiziksel ve finansal enstrümanlar arasında akıllıca dağıtın. Sabırlı olmak, panik yapmamak ve matematiğe sadık kalmak uzun vadede kazandırır.
This article was created from the video BES Gerçekten Faydalı mı? Konutta Fırsat Zamanı mı? | Mert Başaran with the help of AI.
