İngiltere'de şirket kurmak istiyorsunuz ama nereden başlayacağınızı bilmiyor musunuz? Bu rehber; hangi şirket tipinin size uygun olduğunu seçmekten Companies House kaydına, KDV (VAT) kurallarından kayıtlı ofis adresine kadar gereken tüm adımları ve kritik karar noktalarını açık, uygulanabilir şekilde anlatır.
Kimler için: Neden İngiltere'de Şirket Kurmak?
İngiltere'de şirket kurmak hem yerel pazar için hem de uluslararası itibar, vergi planlaması ve yatırım amaçlı tercih edilebilen bir seçenektir. Yurtdışında yaşıyorsanız bile bir Birleşik Krallık şirketi kurabilirsiniz; tek şart kayıtlı ofisin Birleşik Krallık sınırları içinde olmasıdır.
Limited Company mı yoksa Sole Trader mı?
En sık yapılan tercih, tek kişilik işletmeler için iki seçenek arasındadır. Karar verilirken şu farklara dikkat edin:
- Sole Trader (Şahıs işletmesi): Kuruluşu ve muhasebesi daha basit. Kar doğrudan sahibin geliri sayılır ve şahsi sorumluluk tamdır.
- Limited Company (Limited şirket): Şirket ayrı bir tüzel kişiliktir; sınırlı sorumluluk sağlar. Kurumlar vergisi ödenir, şirket hesabı açmak zorunludur ve şirketten şahsi olarak para çekme yöntemleri (maaş, temettü vb.) uygulanır.
Kuruluş Öncesi Karar Listesi
Başvuru yapmadan önce netleştirmeniz gerekenler:
- Şirket tipi (Sole Trader mı, Limited mi?).
- Şirket faaliyet kodu (SIC code) — bankalar ve üçüncü taraflar buraya bakar.
- Kayıtlı ofis adresi ve gerekirse sanal ofis/mail forwarding hizmeti.
- Banka tercihi ve şirket hesabı açma planı.
- Hisse yapısı (örnek: 100 hisse, toplam 1 GBP değeri gibi basit yapı sık kullanılır).
- Muhasebeci/vergilendirme danışmanı ile ön görüşme.
SIC kodu seçimi
SIC kodu şirketin faaliyet alanını tanımlar. Bankalar ve müşteriler bu kodlara bakabilir; doğru kod seçimi güven ve kredi değerlendirmesinde önem taşır. Bir veya birkaç kod seçebilirsiniz.
Kayıtlı ofis vs Faaliyet adresi
Kayıtlı ofis adresi Companies House'ta herkese açık olarak görünür. Ev adresinizi gizlemek isterseniz resmi mail forwarding (sanal ofis) hizmetinden faydalanabilirsiniz. Kayıtlı ofisinizin Birleşik Krallık sınırları içinde olması zorunludur.
Adım Adım Şirket Kuruluşu (Limited Company örneği)
Aşağıdaki adımlar Companies House üzerinden çevrimiçi kuruluş için tipiktir:
- Şirket ismi kontrolü: Companies House isim sorgusuyla seçtiğiniz ismin kullanılabilirliğini kontrol edin.
- Gov.uk hesabı oluşturma: Başvuruyu tamamlamak için bir çevrimiçi hesap (GOV.UK Verify/Go) gerekecektir.
- Temel bilgiler: Direktör(ler), hissedar(lar), kayıtlı ofis, faaliyet başlangıç tarihi gibi bilgileri girin.
- Hisse yapısı ve şartname: Hisse sayısı ve nominal değer, şirket tüzüğü (model articles) seçimi.
- Ödeme: Çevrimiçi başvuru ücreti genellikle 50 GBP (online).
- Onay: Her şey doğruysa kayıt birkaç saat ile birkaç gün içinde tamamlanır; Companies House onayı alırsınız.
Pratik örnek: Basit hisse dağılımı
Çoğu küçük limited şirket için yaygın uygulama: toplam 100 hisse oluşturup toplam değeri sembolik olarak 1 GBP yapmak. Bu, kuruluş sürecini ve ileride yapılacak düzenlemeleri basitleştirir.
Vergi, KDV ve Muhasebe
İngiltere'de KDV (VAT) kaydı için şu anki eşiğin 90.000 GBP (son 12 ay ciro). Bu eşiği aşarsanız KDV kaydı zorunludur. Limited şirketler kurumlar vergisi öder; sole traderlar ise kişisel gelir vergisine tabidir. Şirket tercihiniz gelir alma stratejinizi (maaş + temettü) ve toplam vergi yükünüzü etkiler.
Şirket Banka Hesabı ve Banka Seçimi
Limited şirketler için şirket hesabı açmak zorunludur. Online challenger banklar süreçleri kolaylaştırır gibi görünse de bazı durumlarda daha fazla belge talep edebilirler. Geleneksel bankaların şubeleri de tercih edilebilir. Hangi bankayı tercih edeceğinizi kuruluş öncesi netleştirin.
Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Yanlış SIC kodu seçimi — bankalar ve müşteriler yanlış anlamalara yol açabilir.
- Kayıtlı ofisi yanlış bildirmek — kayıtlı ofisiniz herkese açıktır; özel adresinizi korumak için sanal ofis alın.
- Şirket tipini aceleyle seçmek — vergi ve sorumluluk farklılıklarını muhasebecinizle değerlendirin.
- Banka hesabı açmayı son ana bırakmak — bazı bankalar hesap açılışında zaman alabilir; planınıza göre erken başvurun.
- Vize beklentisi — şirket kurmak tek başına oturum izni vermez. Oturum izni için uygun vize kategorilerine başvurmalısınız.
Hızlı Kontrol Listesi (Checklist)
- Şirket tipi belirlendi mi? (Limited / Sole Trader)
- Kayıtlı ofis ve faaliyet adresi hazır mı?
- SIC kodu seçildi mi?
- Muhasebeci ile görüşüldü mü?
- Banka tercihi belirlendi ve gerekli belgeler toplandı mı?
- Online GOV.UK hesabınız hazır mı?
- 50 GBP kayıt ücretini ödeyecek kart hazır mı?
Özet ve Sonuç
İngiltere'de şirket kurmak prosedür olarak genellikle kısa sürelidir ve Companies House üzerinden çevrimiçi yapılabilir. En önemli noktalar; doğru şirket tipi seçimi, SIC kodu, kayıtlı ofis adresi ve banka hesabı planlamasıdır. Kuruluş işlemi kolay olabilir, fakat başlangıçta alınan yanlış kararlar sonradan zaman ve maliyet kaybına yol açabilir. Bu nedenle kuruluş öncesi kısa bir muhasebe veya vergi danışmanlığı almak akıllıca olacaktır.
